Je staat op, je dag begint en eigenlijk ben je al moe. Niet omdat je gisteren niets hebt gedaan. Juist omdat je gisteren ook alweer zoveel hebt gedragen. Je werk, je gezin, de planning, de boodschappen, de kinderen, de hond, de afspraken en ondertussen ook nog de vraag of iedereen zich wel goed voelt.
Waarom ben ik altijd zo moe? Als je voortdurend meer draagt dan van jou is
Misschien slaap je voldoende. Misschien eet je gezond en probeer je regelmatig te bewegen. Toch voel je je aan het einde van de dag leeg, prikkelbaar of uitgeput. Dan is de vraag niet alleen: hoe krijg ik meer energie?
Het kan interessanter zijn om te kijken naar een andere vraag: hoeveel draag jij eigenlijk op een dag dat helemaal niet van jou is?
Veel mensen raken niet alleen vermoeid van wat ze doen. Ze raken vooral vermoeid van wat ze voortdurend in de gaten houden, oplossen en dragen voor anderen.
In dit artikel lees je:
- Waarom ben ik altijd zo moe?
- Hoe verantwoordelijkheid ongemerkt steeds verder kan uitbreiden
- Wat speelt er onder de oppervlakte?
- Waarom je omgeving zich aanpast aan wat jij steeds opvangt
- Hoe merk je welke verantwoordelijkheid niet van jou is?
- Wat verandert er als je niet langer alles draagt?
- Wanneer vermoeidheid vraagt om verder te kijken
Wil je eerst ontdekken wat er onder jouw vermoeidheid en terugkerende patroon speelt? In ons online starttraject Van Blokkade naar Plan onderzoek je stap voor stap wat jou op dit moment blokkeert en welke beweging je kunt maken.
Waarom ben ik altijd zo moe?
De vraag waarom je zo moe bent, heeft niet altijd met slaap of lichamelijke inspanning te maken.
Soms ben je moe omdat je de hele dag aan het zorgen bent. Niet alleen voor wat er daadwerkelijk moet gebeuren, maar ook voor alles wat misschien mis kan gaan:
-
- Je denkt eraan dat je kind morgen gym heeft.
- Je ziet dat de broodtrommels nog niet zijn klaargemaakt.
- Je weet dat je partner eraan moet worden herinnerd om een afspraak te maken.
- Je houdt in je hoofd bij wie wanneer thuiskomt.
- Op je werk zie je ondertussen ook wat er nog moet gebeuren en waar een collega misschien hulp bij nodig heeft.
- En als iemand iets vergeet, los jij het op.
Dat lijkt op het eerste gezicht misschien gewoon praktisch. Jij kunt het nu eenmaal goed regelen. Je bent gewend om vooruit te denken en verantwoordelijkheid te nemen.
Maar verantwoordelijkheid heeft een grens.
Wanneer jij steeds datgene opvangt wat een ander eigenlijk zelf zou kunnen dragen, wordt jouw dag langzaam gevuld met verantwoordelijkheden die niet allemaal van jou zijn.
Daar word je moe van. Niet omdat je te weinig energie hebt, maar omdat je voortdurend energie beschikbaar stelt.
Hoe verantwoordelijkheid ongemerkt steeds verder kan uitbreiden
Het begint vaak klein.
Je helpt je kind nog even met het zoeken naar een boek. Je neemt een taak van een collega over omdat het sneller gaat. Je regelt iets voor je partner omdat die het vergeten is.
Niets bijzonders, totdat:
-
- dit de normale verdeling wordt.
- de ander vergeet iets en jij vangt het op.
- iemand twijfelt en jij neemt de beslissing.
- iemand heeft hulp nodig en jij springt bij.
- er gedoe ontstaat en jij het probeert op te lossen.
Voor je het weet ben jij degene die weet wat er moet gebeuren, wanneer het moet gebeuren en wie het moet doen. En omdat je dit al zo vaak hebt gedaan, merkt de omgeving het soms niet eens meer op.
Het wordt vanzelfsprekend.
Daar zit een belangrijk mechanisme onder: Wat jij steeds overneemt, hoeft een ander steeds minder zelf te dragen.
Dat betekent niet dat je omgeving bewust misbruik van je maakt. Vaak ontstaat het zonder dat iemand het besluit.
Jij bent goed in regelen → de ander weet dat jij het oppakt → en zo ontstaat een patroon.
Wat speelt er onder de oppervlakte?
Onder voortdurend zorgen en regelen zit vaak een overtuiging die veel minder zichtbaar is:
Bijvoorbeeld:
-
-
-
- als ik het niet doe, gebeurt het niet goed.
- Of: het is gewoon makkelijker als ik het zelf doe.
- Of: ik wil anderen niet tot last zijn.
- Of: ik moet zorgen dat alles goed loopt.
-
-
Misschien heb je vroeger geleerd om rekening te houden met anderen. Misschien kreeg je waardering wanneer je zelfstandig, behulpzaam of verantwoordelijk was. Misschien voelde het veiliger om zelf de controle te houden dan afhankelijk te zijn van anderen.
Dat zijn geen verkeerde eigenschappen.
Integendeel.
Verantwoordelijkheid kunnen nemen is een kracht.
Het probleem ontstaat wanneer verantwoordelijkheid nemen langzaam verandert in verantwoordelijkheid dragen voor alles en iedereen.
Dan wordt een kwaliteit een patroon. En een patroon merk je vaak pas op wanneer het niet meer werkt:
-
-
-
- Je wordt sneller geïrriteerd.
- Je hebt minder geduld.
- Je kijkt uit naar het moment waarop niemand meer iets van je nodig heeft.
- En wanneer het eindelijk stil is, ben je te moe om nog iets voor jezelf te doen.
-
-
Dat is een merkwaardige vorm van uitputting: je verlangt naar rust, maar zodra je rust hebt, is je energie eigenlijk al op. Lees ook ons artikel: Waarom neem ik verantwoordelijkheid voor alles?
Waarom je omgeving zich aanpast aan wat jij steeds opvangt
Er is nog iets dat gemakkelijk over het hoofd wordt gezien.
Als jij jarenlang degene bent die alles regelt, leren anderen daar ook op vertrouwen. Niet bewust, maar wel effectief:
-
-
-
- Als jij de vergeten gymtas alsnog brengt, hoeft je kind de volgende keer misschien minder goed na te denken.
- Als jij de taak van een collega overneemt, hoeft die collega misschien minder snel zelf een oplossing te vinden.
- Als jij thuis steeds bedenkt wat er moet gebeuren, hoeven anderen minder goed te kijken.
-
-
Dat klinkt misschien hard. Toch is het interessant om er zonder oordeel naar te kijken.
Een patroon blijft bestaan zolang iedereen krijgt wat het patroon oplevert.
Jij houdt de boel draaiende –> de ander hoeft minder verantwoordelijkheid te nemen –> en jij raakt steeds verder uitgeput.
Daarom is alleen meer rust nemen soms niet genoeg.
Je kunt wel een avond op de bank gaan zitten, maar als je de volgende ochtend opnieuw alles overneemt, begint hetzelfde opnieuw.
De vraag is dan niet alleen hoe je meer rust kunt krijgen. De vraag is wat jij anders kunt gaan dragen. Lees ook ons artikel: Grenzen stellen zonder schuldgevoel
Hoe merk je welke verantwoordelijkheid niet van jou is?
Begin eens met kijken naar een gewone dag. Niet naar wat je allemaal doet, maar naar wat je allemaal draagt:
-
-
-
- Wie houdt bij wat er moet gebeuren?
- Wie lost problemen op wanneer iemand iets vergeet?
- Wie voelt zich verantwoordelijk voor de sfeer thuis?
- Wie neemt initiatief wanneer iets geregeld moet worden?
- Wie merkt als eerste dat iemand ergens mee zit?
- En misschien nog belangrijker: wat gebeurt er wanneer jij het een keer niet doet?
-
-
Dat laatste kan confronterend zijn. Want misschien ontdek je dat sommige dingen inderdaad niet gebeuren.
Een kind vergeet zijn spullen. Een partner maakt een afspraak niet. Een collega komt zelf met een oplossing die jij anders al had bedacht.
Dat is niet per definitie een probleem.
Het kan ook het begin zijn van een andere verdeling.
Je hoeft niet minder betrokken te worden. Je mag alleen stoppen met het automatisch overnemen van wat een ander zelf kan dragen.
Dat begint vaak met een kleine vraag: is dit van mij?
Niet: kan ik dit?
Dat kun je waarschijnlijk.
Maar: hoort dit bij mijn verantwoordelijkheid?
Dat is een heel andere vraag.
Wat verandert er als je niet langer alles draagt?
Wanneer je minder overneemt, ontstaat er in het begin niet altijd direct meer rust.
Soms wordt het juist even onrustiger. De ander moet wennen. Jij moet wennen.
Misschien krijg je opmerkingen als: “Maar jij deed dit toch altijd?”
En misschien merk je bij jezelf een sterke neiging om het toch weer op te lossen.
Precies daar wordt het patroon zichtbaar.
Je weet rationeel dat de ander het zelf kan. Maar ondertussen voel je spanning wanneer je het niet doet. Lees ook ons artikel: Wist je dat controle houden energie kost?
Dat is belangrijke informatie.
Want veranderen gaat dan niet alleen over een taak uit handen geven. Het gaat over iets anders leren verdragen:
-
-
-
- Dat een ander zijn verantwoordelijkheid op een andere manier neemt.
- Dat iets minder perfect gaat.
- Dat iemand teleurgesteld kan zijn.
- Dat jij niet onmiddellijk hoeft in te grijpen.
- En dat jij niet verantwoordelijk bent voor alles wat er om je heen gebeurt.
-
-
Daar ontstaat ruimte.
Niet omdat je agenda ineens leeg is, maar omdat je niet langer overal met je aandacht aanwezig hoeft te zijn.
Wanneer vermoeidheid vraagt om verder te kijken
Natuurlijk is vermoeidheid niet altijd terug te voeren op een patroon van oververantwoordelijkheid.
Wanneer je langdurig of opvallend moe bent, slecht slaapt of je lichamelijk niet goed voelt, is het belangrijk om ook naar je gezondheid te kijken.
Maar wanneer je merkt dat jouw vermoeidheid vooral samenvalt met een leven waarin voortdurend iets van je wordt gevraagd, kan het waardevol zijn om verder te kijken dan je energieniveau.
Misschien heb je niet alleen behoefte aan meer rust. Maar misschien heb je behoefte aan een andere verdeling. Een andere grens. Een andere manier van omgaan met verantwoordelijkheid. Of aan het inzicht dat je al jaren iets doet wat ooit heel logisch was, maar inmiddels meer van je vraagt dan het je oplevert.
Dat is precies waarom terugkerende patronen zo interessant zijn. Je hoeft jezelf niet te repareren. Je moet soms alleen leren zien wat je al die tijd automatisch hebt gedaan.
En vanaf daar kun je iets anders gaan kiezen.
Van inzicht naar een eerste stap
Misschien herken je jezelf in degene die alles opvangt.
Die snel zegt: “Laat mij maar.”
Die liever iets zelf doet dan moet afwachten.
Die zich verantwoordelijk voelt voor het welzijn van anderen.
En die zich vervolgens afvraagt waarom er aan het einde van de dag niets meer over is voor zichzelf.
Dan kan het helpen om niet meteen nóg een oplossing te zoeken.
Kijk eerst eens naar je patroon.
Wat draag jij?
Wat neem jij over?
En wat zou er gebeuren als je iets daarvan teruglegt waar het hoort?
Inzicht is vaak het moment waarop je iets voor het eerst anders kunt gaan zien. Verandering begint wanneer je daar vervolgens ook naar gaat handelen.
Wil je daar zelfstandig mee aan de slag? In Van Blokkade naar Plan onderzoek je welke patronen jou op dit moment in de weg zitten, wat je werkelijk wilt veranderen en welke eerste stap daarbij past.
Dit artikel maakt deel uit van de kenniscollectie Patronen. Wil je meer begrijpen over de onbewuste patronen die invloed hebben op hoe je denkt, voelt en handelt? Bekijk dan alle artikelen binnen deze kenniscollectie. Terug naar de kenniscollectie: Patronen
Geplaatst in Patronen
