28-09-2026 door astridkoelewijn

Iemand vraagt je om hulp en je zegt ja, terwijl alles in je nee roept. Je plant tijd voor jezelf in en schuift die bij het eerste verzoek weer opzij. En als je tóch een keer voor jezelf kiest, knaagt het: ben ik nu egoïstisch? 

Waarom voelt voor mezelf kiezen egoïstisch?

Misschien geef je al zo lang dat je niet meer weet hoe nemen voelt. Een compliment wuif je weg, en het grootste stuk taart gaat vanzelf naar een ander. In dit artikel ontdek je waarom voor jezelf kiezen zo ongemakkelijk kan voelen, welk oud patroon daaronder kan liggen en hoe je leert nemen zonder schuldgevoel.

In het kort
Voor jezelf kiezen voelt vaak egoïstisch omdat je ooit hebt geleerd dat toegeven rust en veiligheid bracht. Wij noemen dat het overstagpatroon: het aangeleerde patroon waarbij je je eigen behoefte loslaat zodra een ander aandringt, omdat meegeven vroeger conflict en afkeuring voorkwam. Voor jezelf kiezen is niet egoïstisch; het is de voorwaarde om oprecht te kunnen geven.

In dit artikel beantwoorden we de volgende vragen:

1. Waarom voelt voor jezelf kiezen egoïstisch?
2. Wat speelt er onder de oppervlakte?
3. Hoe herken je het overstagpatroon?
4. Is voor jezelf kiezen egoïstisch?
5. Hoe leer je nemen zonder schuldgevoel?
6. Wanneer schakel je hulp in?
7. Hoe helpt Lifecoaching bij het doorbreken van dit patroon?

Waarom voelt voor jezelf kiezen egoïstisch?

Voor jezelf kiezen voelt egoïstisch omdat het botst met een oude regel: eerst de ander, dan pas jij. Het schuldgevoel zegt dan weinig over wie je nu bent. Het zegt vooral iets over wat je vroeger nodig had om erbij te horen.

Veel mensen zijn opgevoed met die regel. Je geeft het grootste stuk taart weg. Het is beleefd om eerst aan een ander te denken. Astrid Koelewijn, oprichter van Lifecoach.nl, herkent het uit haar eigen opvoeding: die dienstbaarheid kreeg zij ook mee, net als velen met haar.

Geven is niet verkeerd, integendeel. Maar er verandert iets wanneer geven een regel wordt in plaats van een keuze. Dan geef je niet meer omdat je het wilt, maar omdat niet-geven onveilig voelt. Het schuldgevoel werkt in dat geval niet als moreel kompas. Het is eerder een alarm van een oud systeem dat vindt dat je iets riskeert.

Wat speelt er onder de oppervlakte?

Onder het schuldgevoel ligt vaak een besluit dat je ooit als kind hebt genomen: als ik geef wat er van me gevraagd wordt, is het rustig en hoor ik erbij. Dat besluit was toen slim en beschermend. Nu kost het je vooral energie.

Het overstagpatroon laat zich zien in één herkenbaar moment. Je voelt wat je nodig hebt en geeft het misschien zelfs aan. Dan dringt de ander aan, en je gaat overstag. Dat komt niet door zwakte. Het kan zijn dat je systeem de spanning van een mogelijk conflict simpelweg niet verdraagt. Toegeven voelt dan heel even als opluchting, maar daarna blijft er vaak moeheid, frustratie of leegte over.

Een coachmoment

Een vrouw vertelt Astrid in een coachsessie hoe moe ze is. Veel klanten en mensen om haar heen doen een beroep op haar. Zakelijk gaat het goed, en toch is het haar te veel. Als ze dat probeert aan te geven en de ander houdt vol, gaat ze overstag. Daarna zoekt ze nog ergens in haar agenda een moment voor zichzelf. Het voelt als een schrale troost.

In een oefening wordt zichtbaar wat er in haar binnenwereld speelt. Als kind was ze assertief, soms rebels. Dat leidde thuis regelmatig tot ruzie en afkeuring. Bij de overstap naar de middelbare school nam ze een besluit: ze zou voortaan geven waar om gevraagd werd. Het werkte. Zolang ze deed wat er van haar verwacht werd, was haar moeder tevreden en was het rustig.

Ze ontdekt dat ze het rebelse kind in zichzelf aan de kant heeft geschoven, en dat sindsdien haar pleaser aan het roer staat. Dan stelt ze de vraag die zoveel mensen stellen: “Is het dan niet egoïstisch om voor mezelf te kiezen?” Astrid vraagt haar welke gedachte er is op het moment dat ze toch overstag gaat. Dan voelt ze de intentie die erachter schuilt. Ze zegt: “Anders ben ik niet aardig.”

Reflectievragen voor jou

• • Wat voel je in je lijf op het moment dat iemand een beroep op je doet?
  • Geef je omdat je het wilt, of om spanning, gezeur of afkeuring te voorkomen?
  • Wanneer ging je voor het laatst overstag, terwijl je eigenlijk nee voelde?
  • Welk deel van jou heb je ooit aan de kant geschoven om de rust te bewaren?
  • Wat zou je jezelf gunnen als niemand er iets van zou vinden?

Merk je dat je lijf eerder weet wat je nodig hebt dan je hoofd? In ons gratis ebook Kopzorgen? Leer luisteren naar je lijf! ontdek je hoe je die signalen leert herkennen, nog vóórdat je overstag gaat.

 

Download het gratis ebook

 

Hoe herken je het overstagpatroon?

Je herkent het overstagpatroon aan het moment waarop je je grens voelt, hem misschien zelfs uitspreekt, en hem toch loslaat zodra de ander aandringt. Daarna volgt vaak geen opluchting, maar vermoeidheid of frustratie.

Andere signalen die kunnen wijzen op dit patroon:

• • Je zegt ja, terwijl je nee bedoelt.
  • Tijd voor jezelf is het eerste wat sneuvelt als het druk wordt.
  • Een compliment wuif je weg: “Ach, het was maar een koopje.”
  • Je voelt je schuldig als je niks doet.
  • Na het geven voel je je eerder leeg dan voldaan.
  • Je rekent erop dat een ander ooit wel ziet wat jij nodig hebt.
    

Is voor jezelf kiezen egoïstisch?

Nee. Egoïsme is nemen ten koste van een ander. Voor jezelf kiezen betekent dat je zorgt dat er in jou iets over is om te geven. Het verschil zit niet in de handeling, maar in de intentie.

Geven zonder dat je het oprecht meent, is geen oprecht geven. Het is dan eerder een manier om de vrede te bewaren. Wie jarenlang zo geeft, raakt langzaam op. Langdurig over je eigen grenzen gaan kan bijdragen aan overbelasting en uiteindelijk aan een burn-out.

Er zit ook iets ongemakkelijk eerlijks in: een ander gaat jou geen ontspanning aanbieden. Alleen jij kunt voelen wanneer het te veel is. En alleen jij kunt jezelf gunnen wat je nodig hebt. Dat is niet egoïstisch. Het is volwassen verantwoordelijkheid nemen voor je eigen welzijn.

Hoe leer je nemen zonder schuldgevoel?

Nemen leer je in kleine, bewuste stappen: eerst voelen wat je nodig hebt, dan pas beslissen wat je geeft. Het schuldgevoel verdwijnt niet in één keer. Het wordt zachter naarmate je systeem ervaart dat voor jezelf kiezen veilig is.

• • 1. Vertraag je ja. Zeg niet direct ja, maar “ik kom erop terug”. Zo geef je jezelf ruimte om eerst te voelen.
    2. Check je intentie. Vraag jezelf af: geef ik omdat ik het wil, of om de rust te bewaren?
    3. Maak afspraken met jezelf. Een afspraak met jezelf is óók een afspraak. Denk aan een rustig ontbijt zonder social media, een wandeling in je lunchpauze of een hoofdstuk uit je boek. Zet het in je agenda, en je bent niemand verantwoording schuldig.
    4. Oefen met ontvangen. Beantwoord een compliment met “dankjewel” en laat het even landen, zonder het weg te wuiven.
    5. Blijf bij het ongemak. Het schuldgevoel is een oud alarm, geen bewijs dat je iets fout doet. Voel waar het in je lijf zit en adem ernaartoe.
    6. Begin klein. Oefen eerst in situaties met weinig lading. Zo bouw je vertrouwen op voordat het echt spannend wordt.

Wil je verder met grenzen aangeven zonder dat het schuldgevoel de overhand krijgt? Lees dan ook Grenzen stellen zonder schuldgevoel.

Wanneer schakel je hulp in?

Schakel hulp in als je merkt dat je, ondanks goede voornemens, steeds weer overstag gaat en je energie structureel opraakt. Een patroon dat ooit veiligheid bood, laat zich zelden alleen met wilskracht doorbreken.

Heb je last van aanhoudende vermoeidheid, slaapproblemen of lichamelijke klachten? Ga dan altijd eerst naar je huisarts. Voel je je langere tijd somber, of zit je in een crisis? Neem dan contact op met je huisarts of een psycholoog. Herken je vooral de uitputting van altijd meer dragen dan van jou is? Lees dan ook Waarom ben ik altijd zo moe?

Hoe helpt Lifecoaching bij het doorbreken van dit patroon?

Lifecoaching kijkt niet alleen naar je gedrag, zoals vaker nee zeggen. Het kijkt vooral naar het deel van jou dat ooit besloot dat meegeven veiliger was. Daar ligt de sleutel tot duurzame verandering.

Onze Life coaches werken systemisch en niet symptoomgericht. Met lichaamsbewustzijn leer je voelen wat er in je gebeurt op het moment dat je overstag dreigt te gaan. Met innerlijk kindwerk kijk je vanuit een volwassen perspectief opnieuw naar delen die je ooit aan de kant schoof. Denk aan je assertieve, eigenwijze of rebelse kant. Wanneer je die delen weer erkent, kunnen de pleaser en de kant die voor zichzelf opkomt gaan samenwerken, in plaats van elkaar tegen te werken.

Benieuwd hoe dat werkt? Lees wat Lifecoaching is en hoe we samen verder kijken dan gedrag.

 

Dit artikel maakt deel uit van de kenniscollectie Patronen. Wil je meer begrijpen over de onbewuste patronen die invloed hebben op hoe je denkt, voelt en handelt? Bekijk dan alle artikelen binnen deze kenniscollectie. Terug naar de kenniscollectie: Patronen

 

Geplaatst in Patronen